U23 Việt Nam: lộ trình nào để không lặp lại vòng tròn cũ

Bóng đá Việt Nam có truyền thống mạnh ở các giải trẻ khu vực: U23 thường vào sâu, có năm vào chung kết châu Á. Nhưng tỷ lệ cầu thủ từ các đội U23 đó trụ lại ở đội tuyển quốc gia rất thấp.

Khoảng cách giữa thành tích trẻ và đội tuyển quốc gia không phải chuyện riêng của Việt Nam, nhưng ở đây khoảng cách đó rộng hơn vì ba lý do cụ thể: thiếu giải đấu chuyển tiếp, thiếu phút thi đấu ở CLB, và thiếu kế hoạch cá nhân cho từng cầu thủ.

Vấn đề thứ nhất: thiếu giải chuyển tiếp

Sau U23, cầu thủ thường bước vào V.League với rất ít kinh nghiệm thi đấu đỉnh cao. Ở các nước phát triển, có giải U21 hoặc U23 quốc gia với 20-30 trận mỗi mùa để cầu thủ tích lũy.

Việt Nam có giải trẻ nhưng số trận ít và chất lượng không đồng đều. Cầu thủ bước vào V.League với khoảng 30-40 trận chính thức trong sự nghiệp, trong khi cầu thủ cùng tuổi ở Nhật hay Hàn đã có 80-100 trận.

Vấn đề thứ hai: phút thi đấu ở CLB

Các CLB V.League chịu áp lực thành tích nên ưu tiên cầu thủ ngoại và cầu thủ nội đã khẳng định. Cầu thủ 20-22 tuổi thường chỉ vào sân ở những trận đã an bài.

Hệ quả là họ tích lũy phút thi đấu chậm, và đến 24-25 tuổi thì bị coi là “đã hết tiềm năng”. Đây là nghịch lý: độ tuổi sung sức nhất về thể chất lại là lúc ít được chơi nhất.

Vấn đề thứ ba: thiếu kế hoạch cá nhân

Rất ít cầu thủ trẻ được lập kế hoạch phát triển cụ thể: cần cải thiện gì trong 12 tháng, chơi ở vị trí nào, cần bao nhiêu phút, và khi nào nên chuyển sang đội bóng khác để có cơ hội.

Ở các nền bóng đá phát triển, kế hoạch này do CLB và liên đoàn phối hợp xây dựng. Ở Việt Nam, nó thường phụ thuộc vào may mắn và quan hệ của người đại diện.

Ví dụ tích cực cần nhân rộng

Một số CLB đã bắt đầu gửi cầu thủ trẻ sang giải hạng nhất hoặc các đội bóng đối tác để có phút thi đấu, thay vì giữ họ trên ghế dự bị. Mô hình này hiệu quả nhưng chưa phổ biến.

Ở cấp đội tuyển, việc triệu tập cầu thủ trẻ vào các trận giao hữu không quan trọng cũng giúp họ làm quen môi trường, nhưng chỉ khi họ thực sự được ra sân chứ không chỉ tập cùng.

Lộ trình hợp lý trong 5 năm

Nếu muốn có một thế hệ trụ lại đội tuyển quốc gia, cần ba việc: giải U21 quốc gia với ít nhất 20 trận mỗi mùa, quy định phút thi đấu tối thiểu cho cầu thủ U23 ở V.League, và kế hoạch cá nhân bắt buộc cho mọi cầu thủ thuộc đội tuyển trẻ.

Cả ba đều không cần ngân sách lớn. Chúng cần quyết định hành chính và sự kiên trì trong ít nhất ba mùa giải để thấy kết quả.

Các nút thắt theo độ tuổi và giải pháp tương ứng.

Kết luận

Thành tích U23 không tự động chuyển thành sức mạnh đội tuyển quốc gia. Cần một hệ thống chuyển tiếp gồm giải đấu, phút thi đấu và kế hoạch cá nhân.

Điều đáng lạc quan là cả ba việc đều nằm trong tầm tay về mặt hành chính. Điều khó là duy trì chúng đủ lâu để thấy kết quả, thay vì thay đổi sau mỗi thất bại.

Câu hỏi thường gặp

Việt Nam từng vào chung kết U23 châu Á chưa?

Rồi, năm 2018 tại Thường Châu, Trung Quốc.

Bao nhiêu cầu thủ từ đội U23 đó trụ lại đội tuyển quốc gia?

Chỉ một phần nhỏ, phần lớn còn lại chững lại ở cấp CLB.

Giải U21 quốc gia có giúp ích không?

Có, nếu số trận đủ nhiều và chất lượng đồng đều giữa các đội.

Đọc thêm: Bóng đá Việt Nam · Tin đội tuyển · Lịch thi đấu